Taşıma sözleşmeleri, yük hasarı, çatma ve kurtarma gibi denizde doğan uyuşmazlıklar ile gemi alacakları ve ihtiyati haciz süreçleri.
Deniz ticareti hukuku, gemiyle yapılan taşımayı ve denizde doğan alacakları düzenler; temel metin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun Beşinci Kitabı'dır. Alanın en belirleyici özelliği sürelerin kısa ve çoğunlukla hak düşürücü olmasıdır: yük hasarında bildirim günlerle, taşıma sözleşmesinden doğan taleplerde zamanaşımı bir yılla sınırlıdır. Bu yüzden dosyanın ilk günlerinde yapılan tespit ve bildirim, sonraki her adımı belirler.
Yükün eksik, hasarlı ya da geç teslim edilmesinden doğan talepler. Teslim sırasında görülebilen hasarın teslim anında, dışarıdan anlaşılmayan hasarın ise teslimden sonraki üç gün içinde taşıyana bildirilmesi gerekir; bildirim yapılmazsa yükün sözleşmeye uygun teslim edildiği karinesi doğar. Sürveyör raporu, konişmento şerhleri ve tally kayıtları bu aşamada belirleyicidir.
Çarter partiler ve kırkambar sözleşmeleri, navlun ve sürastarya alacakları, yükleme–boşaltma sürelerinin hesabı, taşıyanın hapis hakkı ve yolculuk iptalinden doğan talepler.
Gemilerin çarpışmasından doğan zararın paylaştırılması, kusur oranının belirlenmesi ve üçüncü kişilere karşı sorumluluk. Deniz raporu ve seyir kayıtları dosyanın omurgasını oluşturur.
Tehlikedeki gemi ve yüke yapılan yardımdan doğan kurtarma ücreti alacağı, faydalı sonuç ölçütü ve çevre zararının önlenmesine bağlı özel tazminat.
Ortak tehlikeden kurtulmak için bilerek yapılan fedakârlık ve masrafların gemi, yük ve navlun arasında paylaştırılması; dispeç sürecinin izlenmesi ve dispeçe itiraz.
Deniz alacaklarının teminat altına alınması için geminin ihtiyati haczi, kardeş gemi haczi koşulları, teminat mektubu ya da kulüp taahhütnamesi karşılığında geminin serbest bırakılması. Gemi hareket hâlinde olduğu için bu taleplerde zamanlama, hukuki gerekçe kadar önemlidir.
Gemi siciline tescil, gemi ipoteğinin kurulması ve terkini, satış ve devir sözleşmeleri, bayrak değişikliği ve bareboat kayıtları.
Tekne ve makine sigortası ile yük sigortasından doğan talepler, sigortacının rücu davaları, P&I kulüp teminatının kapsamı ve sigortacıya yapılacak ihbarlar.
Dışarıdan görülebilen hasarın yükün teslim alındığı anda, ilk bakışta anlaşılmayan hasarın ise teslimden sonraki üç gün içinde taşıyana yazılı olarak bildirilmesi gerekir. Bildirim yapılmazsa yükün konişmentoda yazılı şekilde teslim edildiği kabul edilir ve ispat yükü ağırlaşır.
Türk Ticaret Kanunu, eşya taşımasından doğan talepleri kural olarak bir yıllık zamanaşımına bağlar. Süre, yükün teslim edildiği ya da teslim edilmesi gereken tarihten işlemeye başlar. Bir yıl deniz uyuşmazlıkları için kısa bir süredir; sürveyör raporu beklenirken dolabilir.
Kanunda sayılan deniz alacakları için geminin ihtiyati haczi istenebilir. Talep, alacağın deniz alacağı sayılan türlerden biri olmasına ve teminat yatırılmasına bağlıdır. Borçlunun aynı donatana ait başka bir gemisi için de koşulları varsa haciz istenebilir.
Alacağı karşılayacak bir teminat gösterilmesi hâlinde gemi serbest bırakılır. Uygulamada teminat çoğunlukla banka teminat mektubu ya da geminin bağlı olduğu P&I kulübünün taahhütnamesiyle sağlanır.
Dispeççi atandıktan sonra yük sahibinden avarya taahhütnamesi ve çoğu zaman nakdi depozito istenir. Yük sigortalıysa bu teminat sigortacı aracılığıyla verilir. Dispeç raporu düzenlendiğinde paylaşıma itiraz hakkı saklıdır.
4 dk okuma
Gemi, borçlunun taşınabilen en değerli malvarlığıdır ve limandan ayrıldığı anda erişilemez hâle gelir. Türk hukukunda gemiye ihtiyati haczin koşulları, kısa süreleri ve geminin serbest bırakılma yolu.
Deniz Ticareti Hukuku ile ilgili bir meseleniz varsa yazabilirsiniz.
Mesaj gönderÇerez tercihleri
Sitenin çalışması için gereken çerezler her zaman kullanılır. Ziyaret istatistikleri için analitik çerezleri yalnızca izin verirseniz yüklenir. Çerez Politikası
Zorunlu